«…Έστι δε οδός από του Πρυτανείου καλουμένη Τρίποδες∙ αφ’ ου καλούσι το χωρίον, ναοί όσον ες τούτο μεγάλοι και σφίσιν εφεστήκασι τρίποδες, χαλκοί…»
Η οδός Τριπόδων βρίσκεται στην Πλάκα και, παρά το όχι ιδιαίτερα μεγάλο της μέγεθος σήμερα, είναι ο παλαιότερος δρόμος της Αθήνας, αφού ένα μεγάλο μέρος της συμπίπτει με αρχαία οδό, της οποίας το πλάτος ήταν 6 μέτρα! Έχει καταγραφεί στο Ελληνικό Βιβλίο Γκίνες, καθώς φέρει το ίδιο όνομα για πάνω από 2.500 χρόνια!
Ο δρόμος ήταν πολύ σημαντικός, διότι δεν εξυπηρετούσε τόσο τις κυκλοφοριακές ανάγκες όσο αυτές των τεχνών και του θεάτρου· οδηγούσε απευθείας από το θέατρο στην Αγορά.
Το όνομα οφείλεται στους δεκάδες τρίποδες που ήταν τοποθετημένοι κατά μήκος και εκατέρωθεν της οδού. Αυτοί οι τρίποδες ήταν έπαθλα των χορηγών των θεατρικών και μουσικών αγώνων, αφιερωμένων στον θεό Απόλλωνα. Ήταν τοποθετημένοι πάνω σε βάσεις και από τον 4ο αιώνα π.Χ. πήραν την μορφή μικρών ναών.
Τα περισσότερα μνημεία καταστράφηκαν στο πέρασμα του χρόνου. Οι εργασίες της 1ης Εφορείας Κλασικών Αρχαιοτήτων το 2003 είχαν ως αποτέλεσμα να είναι σήμερα ορατά 4 χορηγικά μνημεία, τμήμα της παροδίου Στοάς, ένας τοίχος της Ρωμαϊκής εποχής και τμήμα ελαιοτριβείου του 19ου αιώνα.
Το καλύτερα διατηρημένο χορηγικό μνημείο είναι του Λυσικράτους, το οποίο ανεγέρθη με αφορμή την νίκη του στους αγώνες Διθυράμβων το 334 π.Χ. Πρόκειται για ένα θολωτό κατασκεύασμα από πεντελικό μάρμαρο, σε πρώιμο Κορινθιακό ρυθμό. Η ανοδομή (θριγκός) φέρει ανάγλυφη ζωοφόρο με παραστάσεις παρμένες από τον Διονυσιακό μύθο, στον οποίο ο Διόνυσος με τους Σάτυρους τιμωρούν τους πειρατές που είχαν αιχμαλωτίσει τον θεό, μεταμορφώνοντάς τους σε δελφίνια.
Στην Βυζαντινή περίοδο (11ος-12ος αιώνας), αλλά και την περίοδο της Φραγκοκρατίας ο χώρος της μικρής πλατείας είχε καταληφθεί από ένα μικρό νεκροταφείο. Η σημερινή πλατεία προέκυψε από την κατεδάφιση Μονής του Τάγματος των Καπουτσίνων το 1824, όταν την πυρπόλησαν οι ορδές του Ομάρ Πασά. Στο Ελληνικό κράτος ο χώρος πέρασε το 1868.
Εδώ βρίσκεται και το κινηματογραφικό, διατηρητέο σπίτι των Κοκοβίκων, του Αντωνάκη και της Ελένης, από τη θρυλική ταινία «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα», στον αριθμό 32 της οδού Τριπόδων. Κτίσθηκε στις αρχές του 1800 και στέγαζε την τουρκική στρατιωτική διοίκηση. Στον κήπο του σπιτιού έχουν βρεθεί αρχαία, τα οποία προσδιορίστηκαν ως αρχαίες βεσπασιανές (δημόσιες) τουαλέτες. Αυτό αποδεικνύεται από τα κανάλια αποχέτευσης που διασχίζουν το οικόπεδο. Επίσης σε αυτό το κτίριο έχει εντοπιστεί τμήμα μνημειώδους αναλημματικού τοίχου που χρονολογείται από τους ελληνιστικούς χρόνους και το οποίο ακολουθούσε τη χάραξη της αρχαίας οδού Τριπόδων. Τώρα, αλλαγμένο πλέον, πέρασε στο ΤΑΙΠΕΔ μαζί με άλλα 14 διατηρητέα κτίσματα της Πλάκας…
Πόσα εκατομμύρια ανθρώπων έχουν περπατήσει την οδό Τριπόδων… Με τις σκέψεις και τα όνειρά τους συντροφιά… 25 αιώνες!
