Ο καρκίνος του μαστού έχει πλέον ξεπεράσει τον καρκίνο του πνεύμονα, ως τον πιο συχνά διαγνωσμένο καρκίνο στον κόσμο και ως την κύρια αιτία θανάτων που σχετίζονται με καρκίνο για γυναίκες σε πολλές χώρες. Ενώ η γενετική μπορεί σίγουρα να αυξήσει τον κίνδυνο της νόσου, για τους περισσότερους παράγοντες του τρόπου ζωής των γυναικών, όπως το αλκοόλ ή το υπερβολικό βάρος, είναι μεγαλύτερες οι επιδράσεις στην ανάπτυξη καρκίνου του μαστού.
Τώρα, δύο ξεχωριστές μελέτες –και οι δύο δημοσιεύθηκαν το 2020– έχουν προσδιορίσει το αγελαδινό γάλα ως έναν άλλο πιθανό παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του μαστού.
Η πρώτη μελέτη, η οποία εξέτασε 33.780 γυναίκες της Σουηδίας από το 1997, διαπίστωσε ότι περίπου 300 χιλιοστόλιτρα αγελαδινού γάλακτος την ημέρα (το ισοδύναμο μιας μεγάλης κούπας) αύξησαν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού κατά περίπου στο ένα τρίτο σε σύγκριση με τις γυναίκες που δεν έπιναν γάλα. Η δεύτερη μελέτη, με γυναίκες από τις ΗΠΑ, εξέτασε 52.795 για περίοδο σχεδόν οκτώ ετών και διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που έπιναν περίπου 300 χιλιοστόλιτρα γάλα την ημέρα είχαν 50% αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του μαστού σε σύγκριση με εκείνες που έπιναν πολύ λίγο γάλα.
Και οι δύο μελέτες διαπίστωσαν ότι ο κίνδυνος περιοριζόταν κυρίως σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που ανέπτυξαν έναν τύπο καρκίνου του μαστού που διεγείρεται από οιστρογόνα, που ονομάζεται θετικός οιστρογόνος – υποδοχέας καρκίνος του μαστού. Δεν υπήρχε αυξημένος κίνδυνος άλλων τύπων καρκίνου του μαστού που βασίζονται σε άλλους αυξητικούς παράγοντες (όπως ο θετικός HER2 καρκίνος του μαστού).
Αλλά λόγω του σχεδιασμού τους, οι μελέτες μπορούσαν να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι υπήρχε συσχέτιση μεταξύ κατανάλωσης γάλακτος και καρκίνου του μαστού – δεν μπορούσαν να αποδείξουν ότι το πόσιμο γάλα προκάλεσε καρκίνο. Οι συγγραφείς των μελετών έλαβαν υπόψη άλλες γνωστές αιτίες καρκίνου του μαστού, που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τα αποτελέσματά τους, όπως η ηλικία της γυναίκας όταν είχε την πρώτη της περίοδο, την εμμηνόπαυση και την κατανάλωση αλκοόλ. Όμως, οι συγγραφείς δεν μπορούσαν ακόμη να παραλείψουν εντελώς όλες τις άλλες πιθανές εξηγήσεις για τα ευρήματά τους. Πόσο σημαντικό είναι το γάλα ως αιτία αυτού του τύπου καρκίνου του μαστού;
Για να καταλάβουμε γιατί το αγελαδινό γάλα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο θετικού σε οιστρογόνο υποδοχέα καρκίνου του μαστού, είναι σημαντικό να εξετάσουμε βιολογικές μελέτες, οι οποίες μπορούν να μας βοηθήσουν να δούμε ποιοι μηχανισμοί λαμβάνουν χώρα στο σώμα. Το αγελαδινό γάλα περιέχει φυσικά διεγερτικά για την ανάπτυξη και τη διαίρεση των κυττάρων. Αυτά τα διεγερτικά δρουν στο σώμα αυξάνοντας τα επίπεδα ενός αυξητικού παράγοντα που ονομάζεται IGF1 (ινσουλινοειδής αυξητικός παράγοντας 1). Μελέτες δείχνουν ότι στους ανθρώπους, αυτά τα αυξημένα επίπεδα IGF1 εμπλέκονται έντονα στην αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού, κάτι που μπορεί να είναι ο λόγος που το πόσιμο γάλα συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο.
Είναι ενδιαφέρον ότι τα ζυμωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι και τυρί) δεν αύξησαν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού σε καμία από τις προηγούμενες μελέτες. Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή το γιαούρτι και το τυρί δεν αυξάνουν τα επίπεδα IGF1 στο σώμα. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι οι παράγοντες διέγερσης του IGF1 που υπάρχουν στο γάλα χάνονται κατά την παρασκευή τυριού και γιαουρτιού.
Εκτός από το γάλα, πολλοί άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού ενεργούν επίσης αυξάνοντας τα επίπεδα του IGF1 ή των οιστρογόνων στο σώμα. Η παχυσαρκία αυξάνει τα επίπεδα τόσο του IGF1 όσο και του οιστρογόνου σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση. Και μια πρώιμη εμμηνόρροια, μια καθυστερημένη εμμηνόπαυση και η κατανάλωση αλκοόλ αυξάνουν τη διάρκεια και την έκταση των κυττάρων του μαστού σε οιστρογόνα.
Είναι εξίσου σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη προστατευτικοί παράγοντες. Η σωματική δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και βελτιώνει την επιβίωση σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού, και αυτό συνδέεται με τη μείωση των επιπέδων του IGF1. Η διατροφή μπορεί επίσης να προστατεύσει από τα αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων και IGF1. Ορισμένες τροφές περιέχουν ουσίες που ονομάζονται φυτοοιστρογόνα που εμποδίζουν τη δράση των οιστρογόνων. Για παράδειγμα, το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο είναι μια εξαιρετικά πλούσια πηγή. Αυτό μπορεί επίσης να εξηγήσει εν μέρει γιατί οι γυναίκες που ακολουθούν μια μεσογειακή διατροφή (η οποία παραδοσιακά δεν περιλαμβάνει το αγελαδινό γάλα) διατρέχουν χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Έτσι, ενώ το αγελαδινό γάλα μπορεί να είναι παράγοντας κινδύνου για καρκίνο του μαστού, δρα παράλληλα με πολλούς άλλους παράγοντες κινδύνου.
