Kάθε 14 Φεβρουαρίου ανταλλάσσονται μεταξύ των ερωτευμένων λουλούδια, σοκολατάκια και δώρα, όλα αυτά στο όνομα του Αγίου Βαλεντίνου. Αλλά ποιος είναι αυτός ο μυστηριώδης άγιος και από πού προέρχονται αυτές οι παραδόσεις; Ας μάθουμε για την ιστορία της Ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου, από την αρχαία ρωμαϊκή γιορτή Lupercalia, που καλωσόριζε την άνοιξη, έως τα έθιμα της βικτοριανής Αγγλίας.
Ο θρύλος του Αγίου Βαλεντίνου
Η ιστορία της Ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου – και η ιστορία του πολιούχου του – καλύπτεται από μυστήριο. Γνωρίζουμε ότι ο Φεβρουάριος γιορτάζεται εδώ και πολύ καιρό ως ο μήνας του έρωτα και ότι η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, περιέχει στοιχεία τόσο της χριστιανικής όσο και της αρχαίας ρωμαϊκής παράδοσης. Αλλά ποιος ήταν ο Άγιος Βαλεντίνος και πώς συνδέθηκε με την αρχαία εποχή;
Η Καθολική Εκκλησία αναγνωρίζει τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς αγίους, όλοι τους μάρτυρες, που έχουν το όνομα Valentine or Valentinus,. Ένας θρύλος υποστηρίζει ότι ο Βαλεντίνος ήταν ιερέας που έζησε τον 3ο αιώνα στη Ρώμη. Όταν ο αυτοκράτορας Κλαύδιος Β΄ αποφάσισε ότι οι ανύπαντροι άντρες ήταν πολύ καλύτεροι στρατιώτες από εκείνους με σύζυγο και οικογένεια, απαγόρευσε το γάμο στους νέους. Ο Βαλεντίνος, συνειδητοποιώντας την αδικία του διατάγματος, αψήφησε τον Κλαύδιο και συνέχισε να τελεί κρυφά γάμους, παντρεύοντας τους ερωτευμένους νέους. Όταν αποκαλύφθηκε το μυστικό του Αγίου Βαλεντίνου, ο Κλαύδιος διέταξε να δολοφονηθεί. Άλλες θεωρίες αναφέρουν ότι ο Άγιος Βαλεντίνος ήταν επίσκοπος, που επίσης αποκεφαλίστηκε από τον Κλαύδιο Β ‘έξω από τη Ρώμη.
Σε κάποιες ακόμα θεωρίες πιστεύεται ότι ο Βαλεντίνος μπορεί να δολοφονήθηκε επειδή προσπάθησε να βοηθήσει Χριστιανούς να ξεφύγουν από σκληρές ρωμαϊκές φυλακές, όπου συχνά ξυλοκοπούνταν και βασανίζονταν. Σύμφωνα με έναν μύθο, ένας φυλακισμένος που άκουγε στο όνομα Βαλεντίνος έστειλε το πρώτο ερωτικό γράμμα, αφού ερωτεύτηκε ένα νεαρό κορίτσι – πιθανώς την κόρη συγκρατούμενού του – που τον επισκεπτόταν στην φυλακή. Πριν από το θάνατό του, ισχυρίζεται ότι της έγραψε μια επιστολή που ανέφερε “From your Valentine”, μια έκφραση που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα. >
Αν και η αλήθεια πίσω από τους θρύλους του Αγίου Βαλεντίνου είναι σκοτεινή, όλες οι ιστορίες έχουν κάτι κοινό μεταξύ τους: μια συμπαθητική, ηρωική και – το πιο σημαντικό – ρομαντική φιγούρα. Μέχρι τον Μεσαίωνα, ίσως χάρη σε αυτό το χαρακτηριστικό του, ο Βαλεντίνος θα γίνει ένας από τους πιο δημοφιλείς αγίους στην Αγγλία και τη Γαλλία.
Η Ιστορία της ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου
Ενώ ορισμένοι πιστεύουν ότι η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου γιορτάζεται στα μέσα Φεβρουαρίου για να τιμήσει την επέτειο του θανάτου ή της ταφής του Αγίου Βαλεντίνου – που πιθανότατα συνέβη γύρω στο 270 μ.Χ. – κάποιοι άλλοι ισχυρίζονται ότι η χριστιανική εκκλησία μπορεί να αποφάσισε να τοποθετήσει την ημέρα γιορτής του Αγίου Βαλεντίνου στα μέσα Φεβρουαρίου σε μια προσπάθεια «Χριστιανοποίησης» της ειδωλολατρικής γιορτής Lupercalia. Lupercalia ήταν η γιορτή της γονιμότητας και ήταν αφιερωμένη στον Faunus, τον ρωμαϊκό θεό της γεωργίας, καθώς και στους ιδρυτές και πρώτους βασιλιάδες της Ρώμης, Ρωμύλο και Ρώμο.
Η γιορτή της Lupercalia μπορεί να επέζησε από την αρχική άνοδο του Χριστιανισμού, αλλά ήταν παράνομη και όπως θεωρήθηκε “μη χριστιανική”. Στα τέλη του 5ου αιώνα, ο Πάπας Γκελάσιος κήρυξε την 14η Φεβρουαρίου ως ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου. Πολύ αργότερα, η ημέρα αυτή συνδέθηκε οριστικά με τον έρωτα. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, πιστεύεται ότι στη Γαλλία και την Αγγλία η 14η Φεβρουαρίου ήταν η αρχή της εποχής ζευγαρώματος των πουλιών, η οποία έδωσε την ιδέα ότι η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου πρέπει να είναι μια ημέρα αφιερωμένη στον έρωτα και τον ρομαντισμό. Ο Άγγλος ποιητής Geoffrey Chaucer ήταν ο πρώτος που ανέφερε την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου ως ημέρα ρομαντικής γιορτής στο ποίημα «Parliament of Foules» το 1375.
Η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου
Η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου γιορτάζεται σήμερα σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο, αλλά τυπικά η γιορτή ξεκίνησε να γιορτάζεται στις ΗΠΑ, τον Καναδά, το Μεξικό, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και την Αυστραλία. Στη Μεγάλη Βρετανία, η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου άρχισε να γιορτάζεται ευρέως γύρω στον 17ο αιώνα. Μέχρι τα μέσα του 18ου αιώνα, ήταν σύνηθες για τους φίλους και τους εραστές όλων των κοινωνικών τάξεων να ανταλλάσσουν μικρά συμβολικά δώρα ή ραβασάκια, Τον 20ο αιώνα οι τυπωμένες κάρτες άρχισαν να αντικαθιστούν τα χειρόγραφα ερωτικά γράμματα, λόγω της εξέλιξης στην τεχνολογία εκτύπωσης. Επίσης, τα φθηνότερα ταχυδρομικά τέλη συνέβαλαν στην αύξηση της δημοτικότητας της αποστολής ευχών για την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου.
Στην Αμερική άρχισαν πιθανότατα να ανταλλάσσουν χειροποίητους Βαλεντίνους στις αρχές του 18ου αιώνα. Στη δεκαετία του 1840, ο Esther A. Howland άρχισε να πουλάει τους πρώτους Βαλεντίνους μαζικής παραγωγής στην Αμερική. Σήμερα, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Ευχετήριων Καρτών, υπολογίζονται περίπου 145 εκατομμύρια κάρτες για την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου κάθε χρόνο, καθιστώντας την, τη δεύτερη γιορτή με τη μεγαλύτερη αποστολή καρτών μετά φυσικά από τη γιορτή των Χριστουγέννων. Το 2018 στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ημέρα Αγίου Βαλεντίνου απέφερε τζίρο 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, έναντι 19 δισεκατομμυρίων το 2017. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι αν και ξοδεύονται περισσότερα χρήματα κάθε χρόνο για την αγορά δώρων στις Η.Π.Α, όλο και λιγότερα άτομα γιορτάζουν την ημέρα αυτή.
